Sinds 1 juli 2024 is de Wet Seksuele Misdrijven gemoderniseerd. De wet was verouderd, waardoor veelvoorkomende soorten ongewenst seksueel contact niet strafbaar waren. Door maatschappelijke bewegingen zoals #metoo en schandalen zoals die bij The Voice of Holland is de maatschappelijke opvatting van seksueel overschrijdend gedrag veranderd. Voorheen was onvrijwillige seks alleen strafbaar als de ander de wil opzettelijk doorbrak. Seks tegen iemands wil is vanaf nu altijd strafbaar, ook zonder dwang of geweld.

Psychologen ontdekten dat er naast fight, flight en freeze nog een vierde reactie is op bedreigende situaties: fawn (meebewegen). Naast freeze, waarbij een slachtoffer bevriest en dus helemaal niet meer reageert, is dit zelfs de meest voorkomende reactie op seksueel geweld. Het lichaam schiet in de automatische piloot met als enige doel om de situatie te overleven. Tot nu toe moesten slachtoffers bewijzen dat een dader ondanks hun verzet was doorgegaan met het ongewenste seksuele contact. Er moest sprake zijn van dwang of geweld, en het slachtoffer had duidelijk moeten weigeren.

De nieuwe wet doet meer recht aan de automatische reacties van slachtoffers. Als een slachtoffer aangifte doet van seksueel geweld gaat het er niet meer om of zij zich wel voldoende verzet hebben. Ook als iemand wist, of had kunnen weten, dat de ander niet wilde is diegene vanaf nu strafbaar. Net als bij veel andere delicten is hierin een gelaagdheid aangebracht, waarbij opzettelijkheid zwaarder wordt bestraft. Wanneer een dader opzettelijk seksueel geweld pleegt en daarbij een vorm van geweld gebruikt, is de hoogste maximale straf van toepassing (maximaal 12 jaar gevangenisstraf). Deze situatie lijkt het meest op die van voor 1 juli.

Onder de nieuwe wet zijn daders ook schuldig als ze signalen hebben genegeerd die erop duiden dat de ander (mogelijk) niet wil, zoals een weifelende houding, wegdraaien van het hoofd, nauwelijks reageren of een ongelijke uitgangspositie (bv qua leeftijd of seksuele ervaring). De initiator van seksueel contact heeft hierbij een onderzoeksplicht: wil de ander het ook? Sommige mensen zeggen gekscherend dat ze hun bedpartners voortaan wel een contract laten ondertekenen. Ook dat is niet voldoende, want de ander kan op elk moment van gedachten veranderen.

Je kunt dus niet meer zeggen dat je dacht, of ervan uitging, dat de ander ook wel zin had, bv. omdat diegene niets zei en niet tegenstribbelde. In feite geef je daarmee juist bewijs van jouw lichtzinnigheid: je had actief moeten onderzoeken of de ander wel (door) wilde. Voor seksueel geweld zonder opzet kunnen daders maximaal 4 jaar gevangenisstraf krijgen. Wanneer er wel opzet is, maar geen dwang of geweld – bijvoorbeeld in situaties waarin een slachtoffer duidelijke signalen heeft gegeven (‘nee’) – geldt een maximale gevangenisstraf van 9 jaar.

Voor gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden voor 1 juli geldt nog de oude wet. Nieuwe gebeurtenissen worden volgens de nieuwe regels behandeld.

Denk jij dat de nieuwe wet gaat zorgen voor meer veroordelingen?