Taalgebruik kan blootleggen waar we als maatschappij schaamte ervaren. Zo zijn er veel eufemismen voor seks: de koffer induiken, de bloemetjes buiten zetten, “het”. Maar nog vaker benoemen we het helemaal niet. Als jouw collega’s maandag bij de koffieautomaat vragen hoe je weekend is geweest, vertel je ze vast niet dat je de hele zondag hebt liggen rollebollen.
Hetzelfde doen we met onze genitaliën: we gebruiken woorden als poes, spleetje, dinges en bikinilijn, of vermijden het om over dat lichaamsdeel te praten. Pijn of jeuk aan je kruis? Grote kans dat je niks zegt, of hooguit klaagt over last in je lies. En als we het beestje wél bij de naam noemen, wordt zelfs nog duidelijker hoeveel schaamte er rond het onderwerp zit: schaamstreek, schaamhaar, schaambeen, schaamheuvel, schaamlippen…
Schaamlipcorrecties?!
Andersom houdt dergelijk taalgebruik de collectieve schaamte ook in stand. Door consequent te spreken over schaamhaar, dragen we bij aan een cultuur waarin veel volwassenen dit weghalen. Veel mensen zijn onzeker over hun vulva: schaamlipcorrecties (labiaplastiek) en schaamheuvelcorrecties (pubislift) komen steeds vaker voor.
Het woord “schaamlipcorrectie” vertelt ons niet alleen dat grote labia gecorrigeerd moeten worden en dus niet goed zijn, maar ook dat we ons ervoor moeten schamen. Het is dus beter om dit soort woorden niet meer te gebruiken. Hoewel taalgebruik niet alle schaamte veroorzaakt en dus ook niet kan wegnemen, houdt het namelijk wel (onbewust) een beeld in stand waarbij mensen zich schamen voor iets wat heel normaal en natuurlijk is.
Naar een schaamtevrije taal
Schaamteloos is een initiatief van The Oh Collective, The Pleasure Society en The Vulva Gallery met als doel het woord “vulvalippen” in de Dikke Van Dale te krijgen door zo veel mogelijk mensen het woord te laten gebruiken. Hoewel ik zelf het Latijnse labia prettiger vind – de Engelsen gebruiken dit ook – lopen dergelijke initiatieven tot taalverandering vaak spaak omdat men het niet eens kan worden over het meest passende alternatief. Zo zijn genderneutrale voornaamwoorden nog steeds niet overal ingeburgerd, onder andere doordat er de afgelopen decennia zoveel verschillende varianten zijn voorgesteld (zoals ‘xij/xem’). Woorden belanden alleen in het woordenboek als ze door zo veel mogelijk mensen gebruikt worden. Als een deel van de mensen vanaf nu “vulvalippen” gebruikt, een ander deel “labia” en de rest nog steeds “schaamlippen”, zal er dus waarschijnlijk weinig veranderen. Daarom heb ik het initiatief van Schaamteloos ondertekend.
Schaamtaal vermijden?
| 👄 Schaamlippen | ➡ labia, vulvalippen |
| 🌄 Schaamheuvel | ➡ venusheuvel |
| 👙 Schaamhaar | ➡ venushaar, pubes |
| 🐱 Schaamstreek | ➡ genitaliën, vulva, piemel |
Als ik vanaf nu het woord “schaamlipcorrectie” hoor, denk ik aan een correctie na het abusievelijk gebruiken van het woord schaamlip. Want je labia, die hoeven op enkele medische uitzonderingen na niet “gecorrigeerd” te worden. Ze zijn namelijk al goed!
Coverfoto: Gustavo Rezende (Pixabay)
Lingua Forensica 