Wist je dat ruim de helft van de mensen op aarde extra risico loopt op (dodelijk) geweld vanwege hun biologisch geslacht en/of gender?

Ik heb het dan over (trans)vrouwen en (AFAB) non-binaire personen. Vrouwen(+) worden niet vaker vermoord dan mannen. Wat wel kenmerkend is, is dat vrouwen bijna altijd worden gedood door iemand van het andere geslacht. De oorzaak kan vaak worden gevonden in genderrollen en -patronen in de samenleving.

Femicide: een cultureel verschijnsel

Femicide wordt gedefinieerd als de moord op een vrouw vanwege haar vrouw-zijn. Bijvoorbeeld omdat:
💔 Haar (ex-)partner haar niet wil laten gaan (partnergeweld);
👣 Iemand tegen haar zin seks met haar wil of heeft gehad (seksueel geweld);
👗 Ze een transvrouw is, of die zich niet als vrouw identificeert of presenteert (transfobie);
🏳️‍🌈 Ze niet op mannen valt (homofobie).

Maar ook:
👰 Omdat ze de eer van haar familie heeft geschonden (eergerelateerd geweld);
🪒 Door dodelijke infecties na genitale verminking (vrouwenbesnijdenis);
🧙‍♀️ Op verdenking van hekserij (bv. door een handicap of genetische afwijking);
👼 Door selectieve abortus: sommige ouders kunnen zich geen dochter veroorloven, bv. omdat ze dan een bruidsschat moeten betalen of omdat ze een zoon nodig hebben om (financieel) voor ze te zorgen (o.a. bij eenkindpolitiek).

Dat de moord op vrouwen sterk cultuurgebonden is, is heel duidelijk te zien bij het tweede rijtje voorbeelden, maar geldt evengoed voor het bovenste rijtje.

Intiem partnergeweld

Het is niet altijd vast te stellen of een vrouw vermoord is vanwege haar gender en of er dus sprake is van femicide. Om die reden wordt onderzoek naar vrouwenmoorden vaak beperkt tot intiem partnergeweld. Van alle moorden op vrouwen is 60% intiem partnergeweld. Dat wil zeggen dat een vrouw wordt gedood door haar partner, ex of (potentiële) date. Dit zijn geen incidenten, maar een gevolg van genderpatronen in onze samenleving.

Wat is er aan de hand? Er zijn verschillende oorzaken die ertoe bijdragen dat mannen hun vrouwelijke partner of ex kunnen doden.
🤴 Patriarchaat: mannen hebben in de samenleving een dominante rol. Zij zijn de leiders; de baas over vrouwen en dus ook over hun vrouwelijke partner.
⛓️ Romantisering van bezitterigheid: het idee dat je partner van jou is. Jaloezie wordt gezien als geldig excuus voor controlerend gedrag, geweld en zelfs moord en doodslag (denk maar aan de vergoelijkende term “crime passionnel”).
🤐 Stigmatisering: huiselijk geweld wordt verzwegen uit schaamte en angst voor victim blaming.

Gelukkig lijkt er iets te veranderen in de samenleving. Het aantal moorden op vrouwen neemt in Nederland langzaam af, onder andere door meer financiële gelijkheid en onafhankelijkheid, vrouwen die ervoor kiezen single te blijven of hun partner (op tijd) te verlaten, en meer aandacht en hulp voor slachtoffers van huiselijk geweld.

Door de samenleving gelijkwaardiger, inclusiever en verdraagzamer te maken, creëren we een veiliger klimaat voor iedereen, inclusief (trans)vrouwen en non-binaire personen.

Grote veranderingen beginnen klein. Stop met het normaliseren van:
😽 catcalling
🍑 objectificatie van vrouwen
📵 excessieve contactpogingen (stalking)

“Door activisme groeit de publieke aandacht voor de moord op vrouwen”, aldus Professor Marinella Belluati. Laten we die aandacht blijven vragen.

Spreek je uit! Doe de pledge van Orange the world.

Op 24 mei 2024 organiseerden de Universiteit Leiden (afdeling: Italian studies) en het Ministerie van Buitenlandse Zaken een congres over Femicide. Ik haalde voor deze post inspiratie uit de presentaties van Marinella Belluati van de Universiteit Turijn en Marieke Liem, hoogleraar Veiligheid en Interventies aan de Universiteit Leiden.